دسته بندی نشده

خورهه، اثری تاریخی از دوره اشکانیان را بیشتر بشناسید

خورهه در اوستا به مفهوم محل برآمدن خورشید است و از سویی کلمه خور در این کتاب به مفهوم منطقه ییلاقی است. محوطه تاریخی خورهه محلات از آثار تاریخی به جا مانده از دوره اشکانی، اسلامی و سلجوقی است که ۳ هزار متر مربع وسعت دارد و از یک بنای اربابی شامل: بخش درونی، اتاق‌های متعدد و محوطه بیرونی تشکیل شده است.

از این محوطه تاریخی تنها ۲ ستون متشکل از ۶ قطعه سنگ با مجموع ارتفاع ۸ متر، بقایای فروریخته ستون‌ها، بخشی از دیواره‌های سنگی، گورها و آثار به دست آمده در ۶ مرحله عملیات کاوش در این منطقه به جا مانده است.

این محوطه باستانی نخستین بار توسط ناصرالدین‌ شاه قاجار مورد کاوش قرار گرفت. تصاویری از این کاوش در آرشیو کاخ گلستان و نیز کتاب تازه منتشر شده کاوش‌های باستان شناسی خوره موجود است.  خوره که پیشتر گمان می‌رفت بقایای یک معبد یا آتشکده مربوط به دوره سلوکی باشد بر اساس آخرین شواهد به دست آمده یک خانه اربابی است که در حدود قرن اول قبل از میلاد ساخته شده و تا پایان دوره اشکانی به حیات خود ادامه داده است.

ویژگی‌های ۲ سر ستون بر جای مانده در این محوطه و شباهت آن با سبک معماری یونانیان موجب شده تا باستان شناسان داخلی و خارجی از جمله هرتسفلد آن را یک معبد یا آتشکده دوره سلوکی معرفی کنند. وجود ۲ بخش اندرونی و بیرونی با ورودی کاملا مجزا در این بنای تاریخی از جمله نکات مهم معماری دوره اشکانی است. بخش بیرونی این بنا از آن رئیس خانواده در ملاقات و معاملات با افراد غیر خانواده و بخش اندرونی مختص خانواده بوده است.

واحدهای ساختمانی در داخل اندرونی شامل ۲ اتاق تودرتو، یک آشپزخانه و انباری از کشفیات هیئت کاوش در سال ۱۳۷۹ به شمار می‌رود. گفتنی است این بنای اشکانی که در دوره ساسانی به وسیله گروهی از صنعتگران با ایجاد ساخت و سازهایی مورد استفاده قرار گرفته، بعدها با ظهور اسلام در دوره اسلامی به ویژه در دوره ایلخانی گورستان بوده است.

این آثار با آثاری چون تخت جمشید از نظر نقشبندی تفاوت داشته و از پایه ستون به طرف بالا به شکل مخروط ناقص و باریک ساخته شده و سطح مخروطها حلزونی است. بر اساس اسناد موجود تا سال ۳۷۸ هجری چهار ستون پابرجا بوده است که به مرور تخریب شده‌اند.

پایه‌های این ستون‌ها به سبک شرقی و بسیار برآمده است. در کاوش و حفاری که در تابستان سال ۱۹۵۵ میلادی در این محل انجام شد، تعدادی سفال متعلق به دوره سلوکیان کشف شده است. حفاری‌ها نشان داد ساختمان خورهه مرکب از ۳ بنای مربوط به هم است.

ساختمان اصلی بنای جنوبی با ستون‌ها، اتاق‌ها و صحن حیاط؛ ساختمان شمالی که از قسمت جنوب به بنای اصلی متصل شده است. این قسمت اتاق‌ها و راهرویی را تشکیل می‌دهد و دارای اتاق مربع شکل بزرگی است که حیاط پشتی به حساب می‌آید و بنای غربی که شامل تعدادی اتاق و یک تالار است.

در سال ۱۳۸۴ نیز باستان‌شناس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مرحله ششم کاوش‌های جنوب شرقی محوطه باستانی خورهه به وسعت ۶۰۰ متر مربع را انجام دادند. در این مرحله اسکلت و گورهای متعلق به دورهی اسلامی، اشیای سفالی، پیکان و تیغه‌های سنگی متعلق به دوره‌های تاریخی اشکانیان، دیواره‌های سنگی، طاق‌های خشتی و تعدادی از اتاق‌های مدفون ‌شده بنا شناسایی شد.

همچنین در سال ۱۳۸۹ عملیات اجرایی ساماندهی محوطه تاریخی خورهه به اجرا درآمد. در این مرحله خواناسازی خطوط پلان، شیب‌ بندی به منظور هدایت آب‌های سطحی و پیاده‌رو با آجرفرش انجام شده است.

نویسنده: محمدرضا امیری

منبع: شماره ۲۳

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *